Programma woensdag 7 februari 2024

Informatie over de uitvoerende(n)

Ensemble La Merula neemt u mee op een muzikale reis naar Italië in de
jaren 20. En dan hebben wij het niet over 1920, maar nog 300 jaar darvoor,
namelijk 1620; de tijd van schilder Caravaggio, de intellectuele Galileo Galilei
en de machtige Medici familie. Ondanks veel onrust en oorlogen, waren er
goede tijden voor kunst en cultuur; het muziekleven was ook bruisend en er
werd veel nieuwe muziek gecomponeerd en opgevoerd, nieuwe stijlen
ontwikkelden zich en de polyfone, meerstemmige muziek uit de renaissance
moest wijken voor de nieuwe stijl met solo-sonaten en begeleidende baspartijen,
de nieuwe basso continuo stijl. De meest vooraanstaande
componisten waren Monteverdi, Gabrieli en Frescobaldi.
Ensemble La Merula tracteert u in deze concert op een programma met
muziek van de leermeesters en hun leerlingen en opvolgers.

La Merula bestaat uit Elisabeth Opsahl op zink en blokfluit en Samuel Golub
op klavecimbel/orgel. In dit programma treedt gastmusicus Takeshi Sudo op
op Viola da gamba.
Vooral de zink, oftewel cornetto in het Italiaans, is een instrument dat u
tegenwoordig niet zo vaak tegenkomt, dit blaasinstrument was immens
populair in Italië tussen 1580 en 1650 - loonstroken uit de San Marco
Basilica in Venetië laat ook zien dat de zink-spelers de best betaalde musici
van het orkest waren.Wij spelen in dit programma 3 stukken voor canto e basso geschreven;
stukken voor twee solostemmen (de vroege versies van de trio-sonata), voor
de topstem en voor de bas, in ons geval de zink (of blokfluit) en de viola da
gamba, begeleid door klavecimbel of orgel. 2 hiervan zijn zogenaamde
diminuties.

Elisabeth Opsahl is in Noorwegen geboren en getogen, maar is sinds 1998 woonachtig in Nederland. Zij studeerde blokfluit bij het Norwegian Academy of Music (Oslo, Noorwegen), het Koninklijke Conservatorium te Den haag en de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. In 2002, naast haar blok<luitstudies, begon Elisabeth zink (cornetto) te spelen. Zij volgde eerst lessen bij Marleen Leicher in Brussel, daarna studeerde zij bij Conservatoire de Musique de Geneve (Geneve, Switserland) onder prof. William Dongois en bij Schola Cantorum Basiliensis (Basel, Switserland), onder prof. Bruce Dickey. Elisabeth werkt als freelance musicus en treedt op in binnen – en buitenland met verschillende ensembles en orkesten, zoals o.a. Brabants Musyckcollegium, Il Concerto Barocco, Holland Opera, Norwegian Baroque Orchestra, Jerusalem Baroque Orchestra en Helsinki Baroque Orchestra. Zij gaf ook recitals en concerten in De Verenigde Staten en in Australië . Elisabeth is lid van verschillende kamermuziekensembles, daaronder ook Ensemble “La Merula”, die zich voornamelijk op muziek uit de 16de en 17de eeuw richt. Elisabeth is 12 jaar werkzaam geweest als dirigente van The Nordic Choir in Rotterdam. Ze geeft blok<luitles en zinkles in Den Haag.

Since 2001, Takeshi Sudo has brought his musical stage from Japan to the Netherlands, sharing his melodies with diverse ensembles and orchestras. With a passion for music, Takeshi's journey includes performing in a variety of settings, from intimate ensembles to grand orchestral stages. Dedicating himself to the art, Takeshi earned recognition early on, with achievements like an Honorable Mention at the Musica Antiqua Brugge(2005) and reaching the finals of the Bach-Abel International Competition Köthen(2009). He participated many recordings include The Spirit of Gambo “The Silver Swan” (STOCKFISCH RECORDS), Le Jardin Secret “Airs Sérieux”（Fuga Libera). Beyond his musical activities, Takeshi is a published author and critic. His recent book, Nashino Tawamure (Soryusha) is a testament to his exploration of artistic expression.

Samuel Golub werd in 1993 in de Achterhoek geboren als kind van Joodse vluchtelingen uit de voormalige Sovjet-Unie. Hij volgde klavecimbel- en pianolessen bij klavecinist en pianist Jan van Grootheest en studeerde een tijd klavecimbel aan het Utrechts Conservatorium bij Siebe Henstra. Samuel had van jongs af aan een brede muzikale interesse en heeft een breed palet aan muziekstijlen uitgevoerd. Zo speelde hij met zijn vader (klarinettist Mark Golub) veel klezmer en volgde hij jazz-lessen bij Dennis Weelink. Uiteindelijk vond hij in de oude muziek de ultieme samenkomst van improvisatie en schoonheid. Met ensemble La Merula verkent Samuel de 16de en 17de-eeuwse kunst van het begeleiden (basso continuo). Daarnaast is hij actief in verschillende andere kamermuziekensembles. Naast het muzikantschap is Samuel als coördinerend jurist werkzaam bij de Rijksoverheid.

Over het programma
Het was populair onder componisten zoals Giovanni Bassano en
Bartolomeo Selma om bekende polyfone madrigalen en motetten uit de
renaissance om te arrangeren naar solostukken voor een zanger of melodieinstrument,
met de rest van de stemmen in de begeleiding (orgel,
klavecimbel of luit). De bovenstem werd door de componist gediminueerd,
dat wil zeggen uitbundig versierd met allerlei passaggi en ornamenten in een
gepaste stijl uiteraard. Het lijkt er bijna op dat de ene componist nog wilder
te keer ging dan de ander hierin. Zo werden er van de meerstemmige
madrigal of motet een nieuwe solostuk gemaakt.
Geliefde componisten van madrigalen en motetten waren G. P. da Palestrina
en Orlando di Lassus, uit de zogenaamde Vlaamsche school. Wij spelen in
dit programma twee zulke diminuties uit, met uitgeschreven versieringen
zowel in de sopraanpartij als in de baspartij.

Giovanni Paolo Cima werkte als maestro di capella en organist in de Santa
Maria presso san Celso in Milaan. Zijn Concerti ecclesiastici, een bundel
bestaand uit een missa, twee Magnificat settings, en ses sonatas for 2, 3, and
4 instrumenten, werd in 1610 uitgegeven. Cima's kerkmuziek was in het
algemeen vrij conservatief, maar zijn instrumentale werken waren
innovatiever. Hij was de eerste die een trio sonata publiceerde (voor viool,
zink and basso continuo), in zijn 1610 bundel.

Giovanni Ricchio was een italiaanse componist en late volger van de
Venetiaanse school. Hij, samen met andere componisten uit die tijd, zijn een
beetje in de schaduw van de meer bekende componisten als Frescobaldi en
Monteverdi beland, maar hun muziek is absoluut het luisteren waard.

Giovanni Battista Fontana was in Brescia geboren en hij werkte daar en in
Rome , Venetië en Padua. Hij overleed in Padua gedurende de pest (tussen
1629-1631).
Bijna alles wat we weten over Fontana, komt uit het voorwoord geschreven
door Fr. Giovanni Battista Reghino, In Fontanas uitgave )na zijn dood
gepubliceerd) van 18 sonatas (Sonate a 1.2.3. per il violino, o cornetto,
fagotto, chitarone, violoncino o simile altro istromento). Deze behoren tot de
eerste sonatas van deze form, bestaand uit ses sonatas voor voor solo viool
of zink, met continuo, en 12 sonatas voor 1 tot 3 violen en continuo, de
laatste ook vaak met een tegenstem voor cello/gamba of fagot.

Dit programma is ook in PDF-formaat beschikbaar.